Zelfonderzoek

Radicaal zelfonderzoek (Tijdschrift Inzicht september 2015)

Ben je bereid om jouw waarheid op de geven? Ben je bereid om jouw positie volledig af te staan aan het leven zelf?

Het maakt niet uit waar, wanneer of waarom de zoektocht begint, welke vorm er aan gegeven wordt en wat de oorzaak ervan lijkt te zijn. Het begint altijd met een innerlijke drang om in beweging te komen en op zoek te gaan naar een nieuwe of betere waarheid. Iets heeft je dermate uit je ‘rol’ gehaald, of jouw waarheid zodanig overhoop gegooid waarna er een blijvende twijfel is opgestaan omtrent jouw persoonlijke kijk op de situatie waarin je je bevindt. Hoe zit het nou? Zie ik het wel zoals het is? Wat zie ik eigenlijk? Klopt dat wel? Is het er, of lijkt het maar zo? Als deze twijfel over jezelf en hoe je jouw wereld beziet hardnekkig genoeg aanwezig is, en er tegelijkertijd weinig tot geen hoop is op oplossingen van ‘buitenaf’ opent zich de mogelijkheid tot de onderzoekende houding die zo nodig is om te ontwaken.

Radicaal zelfonderzoek vereist in eerste instantie een zekere bereidheid. De bereidheid om jouw geldende waarheid overboord te gooien, of op z’n minst te betwisten. Ben jij bereid om jouw waarheid op te geven? Ben jij bereid om jouw positie af te staan en je over te leveren aan ‘dat’ wat zich buiten je lijkt te bevinden? Ben jij bereid om je te openen voor dat wat tot nu toe door jou als onwaar werd beschouwd? Er vindt geen werkelijk onderzoek plaats zonder een open en nieuwsgierige houding. De ‘weter’ weet immers al…

Radicaal zelfonderzoek is gericht op de ervaring en niet op degene die de ervaring heeft. Het onderzoek is namelijk geenszins bedoeld om daadwerkelijk een antwoord te verschaffen op de vraag “Wie ben ik?” O nee, radicaal zelfonderzoek is gericht op het zelf. Er is wezenlijk geen enkel antwoord te vinden op de vraag “Wie ben ik?” want zodra je een waarheid over jezelf gevonden hebt is het direct al niet -meer- waar. Hoe kan het ook anders, je bent geen ‘ding’, of iets uit het verleden, je ligt niet ‘vast’. Wie jij bent verandert per moment. Hoe leg je ‘nu’ vast? Alleen achteraf kun je zeggen ‘hoe of wat’ iets was… ‘toen’.

Wanneer je op enig moment een bepaalde waarheid over jezelf hebt ondervonden kun je wel mentaal vasthouden aan deze bevinding. Je houdt dan vast aan een specifieke ervaring van jezelf. Je claimt als het ware deze specifieke ervaring te zijn. Ik ben dìt! Dit is het moment dat er ‘Tweeheid’ ontstaat. Vanaf nu is er niet alleen ‘jij’ maar daarbovenop ook nog ‘de waarheid over jou’. Jij èn ‘de droom over jou’. De levende ervaring van bewustzijn èn ‘het verhaal’ daarover. Deze geclaimde waarheid over jou kan voortdurend worden aangevallen door de wereld om je heen en dan zal je je genoodzaakt kunnen voelen om het te verdedigen. Deze noodzaak komt voort uit het feit dat het niet zichtbaar is, deze waarheid, het is slechts zichtbaar voor jou. Het is jouw voorstelling. Het is hoe jij jou ziet of wellicht hoe jij jou wil zien. En dat is een droom. Het is geen levende ervaring. Het is niet werkelijk hier en nu aanwezig. Om de droom levend te houden zal je het continu en op alle mogelijke manieren moeten bevestigen. Je zal steeds opnieuw het gevecht met Nu aan moeten gaan om het ‘voor-nu’ te kunnen laten gelden. En dat kost moeite. Het voelt frustrerend, uitputtend, niet echt.. en dat is ten slotte ook gewoon wat het is. Het is oud, het is voor-nu. Het is allang dood.

De vraag is dan ook: Wil je dat? Wil je vasthouden aan de dood? Wil je vasthouden aan een niet levende ervaring van jezelf? Want dat hoeft helemaal niet. Het is totaal niet nodig. Het is niet wie je werkelijk bent, het is slechts een ervaring. Van toen. Je hoeft geen enkele ervaring in leven te houden. Dat wordt niet van je verlangd.

Het leven wil jou, niet een verhaal. Gewoon, jij, nu.

Alles wat jij kunt zijn, alles wat jij bent, ben je werkelijk alleen maar Hier – en – Nu. Nooit eerder of later. En dat is waarom zelfonderzoek gericht zal moeten zijn op de ervaring van Hier en Nu. Wat is er nu? Hoe voelt nu? Claim niets en aanschouw. Wees open naar dat wat zich aandient. Ontspan in de waarheid die je geboden wordt. En dat is radicaal. Want je betreedt iets nieuws. Iets dat niet vasthoudt aan iets van hiervoor, maar zich volledig opent naar dat wat er nu is. In volledige onwetendheid ervan.

Voor een waarlijk integer zelfonderzoek is het bovendien heel belangrijk om steeds weer opnieuw te beseffen dat de innerlijke drang die zo duidelijk voelbaar is en je op ‘het pad van de zoeker’ gezonden heeft, bewustzijn is, op zoek naar jou. Dit kun je niet omdraaien. Het is wat het is. Je kunt dit verlangen om thuis te komen natuurlijk wel buiten je zelf projecteren, zo vaak je maar wilt, en in welke zoektocht dan ook. Wanneer je dat doet zal jìj het zijn, die aan de slag moet, want dan ben jìj de zoeker, en dan ben jìj het die de waarheid wil en zal vinden. Vraag jezelf dan af: Wat wil ik bereiken? Wie verwacht ik te zullen vinden? Wie verwacht ik te zullen zijn? Wanneer spiritueel besef nog gepaard gaat met de wens om persoonlijke verwachtingen van zichzelf in vervulling te brengen, is er gewoonweg geen sprake van radiaal zelfonderzoek. Dan heeft de persoonlijkheid slechts weer een nieuw tijdverdrijf gevonden om zijn zelfbeeld in stand te houden en zijn eigenwaarde te voeden.

Pas wanneer jij je realiseert dat niet jij, elke keer weer, maar jouw aanwezigheid nodig is voor Bewust-Zijn, kun je niets anders dan volledig bereid zijn om jouw aanwezigheid te schenken aan elk moment. Wees open en ontspan zodat bewustzijn jou kan vinden. Laat bewustzijn thuis komen. Stel jezelf volledig beschikbaar. Overgave! Op het moment dat je in overgave komt, is het moment dat Tweeheid verdwijnt. Overgave is geen doel, en heeft niet tot doel om ergens in de toekomst tot ontwaken te leiden. Overgave is het ontwaken. Het is het enige dat nodig is. Jij bent de overgave. Jij bent de beschikbaarheid aan het leven. Daar zit jouw volledige dienstbaarheid. Daar zit volledige overgave aan bewustzijn, aan het leven, en daar bevindt zich zelfrealisatie, het volledige opgaan in het moment. En overgave ligt niet vast, want het verandert per moment. Nu is het dit, straks is het dat. Geef je over, geef je over, geef je over…

In elk moment verschijnt de mogelijkheid om een waarheid te ‘vinden’. Het verschijnt in jouw aanwezigheid. Jij bent erbij. Het valt of staat dan ook met jou. Wat wil je?

Wil je weten? Of wil je leven? Wil je dromen? Of wil je zijn?

Om te zijn kun je direct stoppen met dromen. De droom is er, onbetwist. Het hoort er allemaal bij. Maar jij bent er ook. Geen enkele waarheid heeft iets met jou. Geen enkele ervaring is van jou. Je kunt het werkelijk niet claimen. Geen enkele lichamelijke sensatie weet wie jij bent, en is derhalve ook helemaal niet geïnteresseerd in jou. Het is zichzelf. Helemaal los van jou. Het is ontstaan zonder verhaal, en zal in deze hoedanigheid ook weer vertrekken. Het is van zichzelf, zonder naam, zonder wil om jou ooit te leren kennen. Het is vrij, net als jij. Het komt en gaat. Het is van voorbijgaande aard.

Er is geen enkele gedachte te vinden die ooit jouw naam heeft gehoord. Gedachten zijn nergens naar op zoek, ze zijn totaal onwetend en blijven dat, zelfs wanneer jij ze opmerkt en er aandacht aan besteed. Geen enkele gedachte heeft de intentie om te blijven, of om bij jou te horen. Gedachten ontstaan uit niets en verdwijnen in niets, zij zijn van voorbijgaande aard.

Wanneer je innerlijk diep doordrongen raakt van het besef dat ‘dat wat voorbij gaat’ jou niet kent, geen enkele weet heeft van jouw bestaan, wat heb jij er dan nog mee? Het kent jou niet, het heeft niets met je, het wil niets van of met je. Het is maar een droom. Wanneer je de droom ziet voor wat het is, volledig los van jou, zal de gehechtheid -jouw geloof erin- langzaam maar zeker kunnen vervagen.

Radicaal onderzoek verlangt van je dat je elke keer opnieuw bereid bent om jouw waarheidsvinding te ondervragen. Wat zie ik? Hoe voelt dit? Onthecht je van dat wat jou niet kent en wees aanwezig. Wees er simpelweg bij. Onttrek je aandacht van de persoon die de ervaring heeft en een zekere positie in de situatie inneemt en geef je over aan het geheel de situatie omvat.

Je onderzoekt de situatie door het volledig te willen te ervaren. Er zit gewoon niets anders op.

Hoe voelt het?

Je onderzoekt hoe het voelt, zodat je de impulsen kunt gewaarworden die jou in beweging brengen. Waar is je motivatie om iets te doen op gebaseerd? Wanneer je jouw motivatie onderzoekt zal je kunnen ontdekken dat veel van de bewegingen die door jou worden ingezet slechts reacties zijn op de lichamelijke sensaties die worden ervaren.

Welke lichamelijke sensatie brengt je in beweging? Blijf erbij, terwijl de sensatie door het lichaam jaagt. Jij bent niet het lichaam, en je hoeft er niet volgzaam aan te zijn. Je hoeft de lichamelijke sensaties niet te ontkennen, maar je hoeft er ook niet in mee te bewegen. Blijf dus stil en aanwezig. De lichamelijke sensaties hebben niets met jou. Er zit niets achter, zelfs jij niet. Je ontdekt pas hoe iets voelt, door niet te reageren, maar door het toe te laten en gewoonweg te voelen wat het is. Hoe voelt dit wanneer het niet specifiek jouw persoonlijke gevoel is, maar gewoonweg de situatie die wordt ervaren?

In een reactie op een lichamelijke sensatie zal vervolgens de denkgeest in beweging kunnen komen. Je aandacht kan direct worden gericht op bepaalde zichzelf herhalende gedachten die je dwingen de situatie van een specifieke kant te bezien. Je aandacht wordt op die manier gefilterd naar een persoonlijke beschouwing van de situatie. De denkgeest is echter beperkt en kan hierbij alleen putten uit ervaringen uit het verleden. Dit betekent dat er oude gedachten opkomen, die deze kakelverse situatie niet toebehoren maar een soortgelijke situatie uit het verleden. Ook nu kun je er bij blijven en de gedachten aanschouwen. Wat komt er op? Waar doet deze situatie je aan denken? Welk verhaal wil zich laten gelden? Is het nu? Is het hier? Blijf aanwezig en zie gedachten opkomen en ook weer vertrekken. Wat blijft, terwijl gedachten zich weer terugtrekken naar de plek van waaruit ze zijn ontstaan? Wat gebeurt er als er werkelijk geen enkele persoonlijke band met deze gedachten is?

Wanneer je je niet laat leiden door de mentale inkleuring van de situatie kun je erbij blijven en de situatie in zijn volle glorie gewaarworden. Want – jij bent de situatie. Er is niets anders dan dit. Nu wordt ervaren. En dit nu, deze situatie, heeft niets met enig lichaam, deze situatie heeft niets met enige gedachten. Deze situatie is nu. Jij bent het. Hoe voel jij? Nu?

Radicaal zelfonderzoek verlangt van jou dat je jezelf volledig laat opnemen in het moment, zonder enige houvast aan lichamelijke en mentale gehechtheid. Dit kan angstig en verwarrend zijn. Daarom is het een uiterst kwetsbaar, persoonlijk en vooral intiem proces. Maar wat is het al jouw liefdevolle overgave in aanwezigheid waard, wanneer je tot de ontdekking komt dat je vol-ledig vrij bent, en dat je nooit iets anders bent geweest dan dit …Nu…

Je leeft! Wist je dat nog niet?